Arsinex

thumbnail

Emir Türleri Nelerdir?

Mayıs 30, 2022

Emir Türleri Nelerdir?

Mayıs 30, 2022

Emir Türlerine Giriş

Borsa, her saniye değişen ve değişiklikler takip edilmezse yatırım yapan kişi için çok büyük sorunlara yol açabilen bir oluşum. Milyonlarca insan gün içerisinde ellerindeki varlıkları satmak ve yenilerini almak için çeşitli borsalarda işlem yapıyorlar. Bu işlemler “emir” adı verilen bir sistem üzerinden dönüyor. Emir türleri temelde ikiye ayrılıyor: Limit ve piyasa emirleri. Bu iki emir tüm borsa işlemlerinin temelini oluşturuyor. Trilyonlarca dolarlık işlem, aslında çok basit iki emir üzerinden dönüyor. Bu emirlerin nedenlerini ve alt türlerini anlatmadan önce bu emirlere neden ihtiyaç duyulduğunu anlatmak gerekiyor.

Borsalarda işlem yaparken para karşılığında kripto para, hisse senedi ve benzeri birçok şey alabilirsiniz. Bu alımları yaparken emir sistemini kullanmanız gerekir. Bunun nedeni ise çok basit bir sorundan kaynaklıdır. Diyelim ki siz bir borsadan bir adet Ethereum almak istiyorsunuz. Bu işlemi yapmak istediğiniz sırada bir Ethereum 3,500 dolar olsun. Tam o sırada emir sistemi olmadan işlem yapmak istediğinizde, sistemin bu işlemi alması, onaylaması ve gerçekleştirmesi arasında geçen zamanda bu varlığın fiyatı değişecektir. Örneğin 3550 veya 3450 dolar olabilir. Bu yaşanırsa alıcı ve satıcı için durum nasıl değişir?

Bu soruyu cevaplamak yerine emir sistemini anlatmaya başlamak daha kolay olur. Emir sistemi sizin almak istediğiniz varlığı, almak istediğiniz andaki fiyata sabitlemek için kurulmuş bir sistemdir. Bu sayede siz fiyat değişimlerinden korkmadan işlem gerçekleşinceye kadar hangi fiyattan alış yapacağınızı biliyor olursunuz. Peki bu iki farklı emir türü ve alt türevleri neler?

Emir Türleri

Emir Türleri

Piyasa alış emri, yukarıda vermiş olduğumuz örnekteki gibi gerçekleştirilen alımlardır. Alım yapmak istediğinizde emri girersiniz ve işlem mühürlenmiş olur. Artık alım işleminiz, işlemin gerçekleştiği borsanın hızına bağlı olarak süresi değişse bile fiyatı değişmeden sizin olur. Bir başka piyasa alış emri ise limit emirlerini içerir.  O yüzden önce limit emirlerini anlamamız gerekiyor.

Limit emirleri, elinizdeki varlığı satmak veya bir varlık almak için bir limit belirlediğiniz sistemdir. Siz elinizde bulunan 1 Ethereum’un limit emirleri satışını yapmak istediğinizde bir fiyat belirlersiniz. Örneğin ETH 3500 dolarken, 4000 dolara satım emri koyarsanız, Ethereum 4000 dolara geldiği zaman sistem otomatik olarak elinizdeki Ethereum’u satar. Aynı işlemin satın alma versiyonunda ise siz Ethereum 3200 dolar olduğunda 6400 dolarlık al diyerek özel bir emir verebilirsiniz. Bu iki temel emiri baz alan başka emirler de vardır.

Emir Türlerine Giriş

Emir Türleri Nelerdir?

Özel Emirler

Zararı Durdur Emirleri: Bu bir emir türü gibi gözükmesine karşın, aslında ayrı bir işlemdir. Önceden değerini belirlediğiniz varlığınızın değeri, belirlediğiniz noktaya kadar düştüğünde, sistem bu işlemi piyasa emrine dönüştürür ve satış işlemi gerçekleşir.

Stop Limit Emirleri: Stop limit emirlerinde 500 dolarlık bir varlığınızın fiyatının 450 dolara düşmesini stop; 435 doları da limit olarak belirlersiniz. Bu durumda varlığın fiyatı 450 dolara geldiğinde 435 dolar için bir limit emri oluşturur. Ancak fiyat 450 dolar barajını tekrar geçerse ilk yapılan işlem geçersiz sayılır ve sonraki düşüşlere karşı bir güvence kalmaz. Bu işlem genelde kısa süreli takipsizlik durumları için açılır. “Zararı durdur” emirleri ile benzerdir; ancak %100 güvenli değildir.

Biri diğerini iptal eder (OCO) emirleri: Bu emir durumunda yatırımcı elinde bulunan 500 dolarlık Ethereum’u satmaktan ziyade, yatırımını büyütmeyi hedefliyordur. Bu emiri verirken de “Ethereum belirli bir seviyeye düşerse al, belirli bir seviyeyi geçerse sat” emri oluşturulur. İlk hangisi gerçekleşirse, diğer emir iptal edilir.

Emir Geçerlilik Süreleri

İptale Kadar Geçerli(GTC): Bu şekilde olan işlemler yatırımcının başlattığı emri kendi iptal etmesi haricinde tüm durumlarda geçerli olan emirlerdir.  

Kalanı İptal Et(IOC): Bu emir türü ise sizin talep ettiğiniz arz sağlanamazsa gerçekleşir. Bu durumda siz 100 Ethereum almak için kendinize 3400 doları seviye belirlemişsinizdir. Ancak bu fiyattan sadece 92 Ethereum alabilmişsinizdir. Bu işlem türünde kalan 8 Ethereum alınmadan işlem iptal edilir.

Gerçekleşmezse İptal Et(FOK): Bu işlem türünü çok basit bir örnekle açıklayabiliriz.
3400 dolardan 100 adet Ethereum almak için emir açtığınızı varsayalım. Ancak belirlediğiniz fiyattan 100 Ethereum alamadınız. O zaman hiçbir işlem yapmadan işleminiz iptal edilir ve alım gerçekleşmez.

Emir Türleri Nelerdir?

Sonuç

Bu işlemleri yaparken, alım-satım işlemi açanlara piyasa yapıcı; bu emirleri karşılayanlara da piyasa alıcı denir. Bu ikisinin sonsuz dansında kazanan, her zaman piyasayı daha doğru okuyan olur. Bu okumaları yapmak için türlü yöntemler olmasına karşın emirler ile zararınızı minimuma indirmeniz her zaman önemlidir. Piyasa yapıcılar ve alıcıların dansında yükselen kripto paralar ve daha niceleri, önümüzdeki yıllar boyunca yatırımcıları mutlu etmeye devam edecekler.

Bir cevap yazın